Türk İncir Çeşitleri Rehberi

Taze tüketimlik Bursa Siyahı ile kurutmalık Sarılop arasındaki fark ve Aydın İnciri'nin Türkiye'nin ilk AB tescilli coğrafi işareti olma hikâyesi.

İncir, binlerce yıldır Türkiye'nin Ege bölgesinin verimli topraklarında yetişir ve bugünkü liderliğinin ölçeği gerçekten çarpıcıdır: Türkiye yılda kabaca 375.000 ton hasatla dünyanın en büyük incir üreticisidir (dünya üretiminin yaklaşık %27,8'i) ve bu liderlik ihracatta daha da netleşir — Türkiye'nin kuru incir sevkiyatı bir önceki yılda 419,3 milyon dolara (86.629 ton) ulaşmış ve dünya incir ihracat değerinin yaklaşık %64,5'ini oluşturmuştur. Ama bir ihracat faturasındaki "incir", sadece olgunluk farkı değil, çeşide bağlı olarak gerçekten iki farklı ürün anlamına gelebilir. İncir, Ağustos'ta taze tüketimlik Bursa Siyahı çeşidiyle zirveye ulaşır; kurutmalık Sarılop çeşidi ise kendi hasadına bundan birkaç hafta sonra başlar.

Bursa Siyahı: taze pazar için yetiştirilir

Bursa Siyahı, koyu mor-siyah kabuklu, sulu ve yumuşak etli bir çeşittir ve kurutma için değil, özellikle taze tüketim için yetiştirilir. Hasat sonrası kısa raf ömrü, onu uzun mesafeli ihracattan çok hızlı tüketime veya kısa mesafeli sevkiyata uygun kılar; bu yüzden Ağustos'ta zirveye ulaşır ve Ekim'e kadar taze takvimden çıkar.

Sarılop: Türkiye'nin ilk AB coğrafi işaretinin arkasındaki incir

Sarılop, Aydın İnciri olarak da bilinir, sarı-yeşil kabuklu ve yüksek şeker içeriğine sahiptir; bu özellik onu Ege bölgesinin önde gelen kurutmalık çeşidi yapar. Hikâyesi Türk ihracat tarihinde gerçek bir ağırlık taşır: Sarılop çeşidine dayanan Aydın İnciri, 2016 yılında AB coğrafi işaret tescili alan Türkiye'nin ilk ürünü olmuştur — Taşköprü sarımsağının aynı yolu izlemesinden yıllar önce (bu hikâye için Taşköprü sarımsağı rehberimize bakabilirsiniz). Bu tescil, geleneksel yöntemlerle Aydın bölgesinde yetiştirilip kurutulan incirler için ismi korur — Parmigiano Reggiano veya Şampanya'nın AB'de taşıdığı türden bir korumadır. Sarılop'un hasadı Bursa Siyahı'ndan biraz daha geç zirveye ulaşır ve Ağustos'tan Ekim'e kadar sürer.

Hasat yöntemi çeşide göre neden farklıdır

Bursa Siyahı gibi taze incirler, ağaçta tam olgunlaştıktan sonra genellikle sezon boyunca birkaç günde bir elle toplanır ve olgun taze meyvenin ne kadar hassas olduğu göz önünde bulundurularak dikkatle işlenir. Sarılop gibi kurutmalık çeşitler ise farklı bir ritim izler: meyve kendiliğinden dökülmeye hazır olana kadar ağaçta olgunlaşmaya bırakılır, ardından güneşte kurutulur ve kurutulmuş meyvenin depolama kalitesini yüksek tutmak için sonrasında nem içeriği dikkatle yönetilir — bu da aynı ağaç türünden gelseler bile bir kurutmalık incir ile taze bir incirin neden iki farklı takvim ve iki farklı tedarik zinciri izlediğini açıklar.

İncir gerçekte nasıl boylanır: iki farklı sistem

Taze incir Ekstra, Sınıf I ve Sınıf II kalite kademelerine ayrılır ve taze meyve olarak satılabilmesi için asgari 40 mm çapa sahip olması gerekir; tipik taze ambalaj 2-5 kg'lık delikli karton kutu veya 4-6'lı küçük tepsidir. Kuru incirde ise tamamen farklı bir ölçü kullanılır — Türkiye'nin kendi TS 541 standardına göre kilogram başına adet sayımına dayalı bir kalibre sistemi, No:1 (Jumbo, kilogramda 36-40 adet) ile No:10 (Küçük boy, kilogramda 100-140 adet) arasında değişir; Sınıf II'nin altında, işlemeye yönlendirilecek meyveler için ayrı bir Endüstriyel sınıf da bulunur. Kuru incir ambalajı, bazen asetat pencereli 1-12,5 kg'lık toplu karton kutulardan, Natural, Lerida veya Garland (çelenk) tipte 200-500 g'lık vakumlu veya selofan perakende paketlere kadar çeşitlenir.

Detaylı çeşit, kalibre ve ambalaj bilgisi için İncir ürün sayfamızı, incirin üzüm ve kavunla birlikte o ayın takviminde nasıl yer aldığını görmek için Ağustos hasat rehberimizi ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

← Tüm Yazılara Dön